Hangi sigorta hangi zararı karşılayabilir
Kasko, konut ve işyeri sigortaları aynı korumayı sağlamaz. Poliçenin adıyla yetinmeden teminat cetveli, özel şartlar, ek belgeler ve muafiyetler incelenmelidir. Hasarın gerçekleştiği tarihte sigortacının sorumluluğunun başlamış ve devam ediyor olması da gerekir.
Sel hasarı bakımından temel kontrol:
- Kasko: Araç için sel ve su baskını teminatının bulunması
- Zorunlu trafik: Aracın kendi sel zararını karşılamaz; üçüncü kişilere karşı hukuki sorumluluğa yöneliktir
- Konut: Sel teminatı ve bina ile eşyanın hangilerinin sigortalandığı
- İşyeri: Sel teminatı ile bina, demirbaş, makine ve emtianın poliçedeki kapsamı
- Zorunlu deprem: Depremden bağımsız yağış ve sel zararlarını kapsamaz
Kaskoda sel teminatı ve araç hasarının niteliği
Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.4.5 uyarınca sel ve su baskını, ek sözleşmeyle teminata alınabilecek risklerdendir. Bu nedenle yalnızca kasko yaptırılmış olması yeterli değildir. Sel teminatının poliçeye dahil edilip edilmediği ve varsa sınırlamalar kontrol edilmelidir. Hasarlı aracı çalıştırmak gibi zararı artırabilecek davranışlar da ayrıca değerlendirilir.
Zorunlu trafik sigortası aracın kendi sel zararını karşılamaz. Selde sürüklenen bir aracın başka bir araca çarpması halinde ise üçüncü kişiye karşı hukuki sorumluluk, olayın oluşu ve mücbir sebep savunması ayrıca incelenir. Her çarpma için otomatik ödeme veya otomatik ret sonucu çıkarılamaz.
Ağır hasar ile tam hasar da birbirinden ayrılmalıdır. SEDDK'nin 2025/12 sayılı Genelgesi uyarınca KDV dahil onarım giderinin, aracın hasar tarihindeki değerinin yüzde 60'ını aşması ağır hasar ölçütüdür. Bu oranın altında da Genelge ekindeki belirli parçaların hasarı nedeniyle eksperin ağır hasar değerlendirmesi yapması mümkündür. Tam hasarda ise onarım giderinin araç değerini aşması ve aracın onarım kabul etmez durumda olduğunun eksper raporuyla belirlenmesi birlikte aranır. Yüzde 60 eşiği tek başına tam hasar veya koşulsuz rayiç bedel ödemesi anlamına gelmez.
Elektrikli araçlarda da bataryanın zarar görmesi tek başına otomatik tam hasar sonucu doğurmaz. Batarya ve ilgili sistemlerin hasarı, onarılabilirlik, güvenlik ve maliyet bakımından teknik incelemeyle değerlendirilmelidir. Aracı yeniden çalıştırmadan veya şarja bağlamadan önce yetkili servisin ve sigortacının yönlendirmesi alınmalıdır.
Konut ve işyerinde bina ile içindeki mallar ayrı incelenir
Yangın Sigortası Genel Şartları'nda sel ve su baskını ek teminatlar arasında düzenlenir. Konut poliçesinde yalnızca bina sigortalanmışsa, evdeki eşyaların da kendiliğinden teminat altında olduğu söylenemez. Kiracının eşyası, malikin bina menfaati ve ortak alan zararları ilgili sigortalı menfaat bakımından ayrıştırılmalıdır.
İşyerindeki ticari malların mutlaka ayrı bir poliçeyle sigortalanması gerektiği yönündeki genelleme de doğru değildir. Emtia aynı işyeri paket poliçesinde teminat altında bulunabilir. Belirleyici olan, malların poliçedeki sigorta konusuna dahil edilmesi, bulundukları adresin ve kullanımın doğru tanımlanması, bedellerin yeterli olması ve sel riskinin kapsanmasıdır. İşin durması, kâr veya kira kaybı ise doğrudan mal hasarıyla birlikte otomatik olarak ödenmez; ilgili ek teminat ve şartlar aranır.
Suyun kaynağı uygulanacak teminatı değiştirebilir
Yağış nedeniyle oluşan su baskını, yağışa bağlı kanalizasyon geri tepmesi, tesisat borusunun patlaması ve çatıdan su sızması farklı teminat hükümlerine tabi olabilir. Yangın sigortalarındaki sel ve su baskını klozu ile dahili su klozu bu nedenle birlikte incelenmelidir. Örneğin yağış nedeniyle kanalizasyondan geri tepen su, sel klozunda düzenlenirken boru patlaması başka bir teminatın konusu olabilir. Hasarın yalnızca görüntüsüyle yetinilmemeli; suyun giriş yeri ve nedeni teknik olarak belgelenmelidir.
Zorunlu deprem sigortası yağış kaynaklı seli kapsamaz
DASK tarafından sunulan Zorunlu Deprem Sigortası, depremi ve deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, tsunami veya yer kaymasının sigortalı binada yol açtığı zararları kapsar. Depremle bağlantısı bulunmayan yağış ve sel hasarı bu poliçe kapsamında değildir. Ayrıca ev eşyaları da Zorunlu Deprem Sigortası kapsamında bulunmaz. Sel zararında konut veya işyeri poliçesindeki teminat araştırılmalıdır.
Hasar ihbarı ve deliller gecikmeden hazırlanmalıdır
Türk Ticaret Kanunu'nun 1446. maddesi, rizikonun öğrenilmesi üzerine gecikmeksizin bildirim yapılmasını öngörür. Kasko ve yangın genel şartlarında en geç beş iş günü içinde ihbar yükümlülüğü de yer alır. Sürenin sonu beklenmeden, ispatlanabilir bir kanaldan ihbar yapılması ve dosya numarasının alınması uygundur. Geç ihbar tek başına tazminatın tamamını ortadan kaldırmaz; Kanun'da düzenlenen indirim için gecikmenin ödenecek tutarı artırması ve kusurun ağırlığı değerlendirilir.
Can güvenliği ve zorunlu müdahaleler önceliklidir. Bununla birlikte temizlik veya onarımdan önce mümkün olduğu ölçüde aşağıdaki kayıtlar oluşturulmalıdır.
- Hasarın genel görünümü, su seviyesi ve giriş noktalarını gösteren tarihli fotoğraf ve videolar
- Zarar gören eşya, makine ve malların adet, nitelik ve bedellerini içeren liste; fatura ve stok kayıtları
- Araç için çekici ve servis kayıtları, arıza tespitleri ve onarım teklifleri
- Varsa itfaiye, belediye, kolluk tutanakları ve kamera kayıtları
- Tahliye, kurutma, koruma ve onarım giderlerinin belgeleri ile sigortacıya yapılan bildirimler
Zorunlu durumlar dışında eksper incelemesinden önce hasarlı mallar imha edilmemeli veya hasarın niteliği değiştirilmemelidir. Sağlık ve güvenlik nedeniyle imha gerekiyorsa durum ayrıntılı biçimde belgelenmeli ve sigortacı bilgilendirilmelidir. Delilin kısa sürede kaybolma ihtimali varsa mahkemeden delil tespiti istenmesi de değerlendirilebilir.
Tazminat hesabı ve masraflar birlikte kontrol edilmelidir
Ödeme hesabında gerçek zarar, teminat limiti, geçerli muafiyetler ve varsa eksik sigorta hükümleri dikkate alınır. Özellikle işyerlerinde güncel stok ve makine değerlerinin altında kalan sigorta bedelleri, şartları oluştuğunda kısmi hasar ödemesini de azaltabilir. Kaskoda rayiç değer teklifi, aracın hasar tarihindeki özellikleri ve piyasa verileriyle karşılaştırılmalıdır. Hasarlı aracın hak sahibinde kalması kararlaştırılıyorsa sovtaj, yani hasarlı halinin değeri, hesapta ayrıca ele alınır.
Temizlik, kurutma ve enkaz kaldırma giderlerinin tamamı her paket poliçede koşulsuz karşılanmaz. İlgili teminat ve limitler incelenmelidir. Bunun yanında TTK m.1448 kapsamında zararı önlemek veya azaltmak için yapılan makul giderlerin karşılanmasına ilişkin kanuni hak ayrıca değerlendirilir. Ödeme teklifinin hesabı ve kesintilerin dayanağı yazılı istenmeli; geniş kapsamlı ibra veya sulh metinleri imzalanmadan önce kalan taleplere etkisi incelenmelidir.
Ödeme süresi ve gecikme faizi takip edilmelidir
TTK m.1427'ye göre tazminat, rizikoyla ilgili belgelerin verilmesinden sonra sigortacının araştırmaları tamamlandığında ve kural olarak hasar ihbarından itibaren en geç kırk beş gün sonra muaccel olur. Sigortacıya yüklenemeyen kusur nedeniyle incelemenin gecikmesi halinde süre işlemez. Daha kısa özel ödeme süreleri saklıdır. Muacceliyetle birlikte sigortacı ayrıca ihtar gerekmeksizin temerrüde düşer ve koşullarına göre faiz talebi doğar.
Araştırmalar ihbardan itibaren üç ay içinde tamamlanamazsa, aynı maddede düzenlenen ön ekspertiz ve miktar tespiti şartlarıyla, süratle tespit edilen hasar miktarının en az yüzde ellisinin avans olarak ödenmesi gündeme gelir. Dosyanın incelemede olduğunun bildirilmesi, ödeme takviminin ve avans hakkının değerlendirilmesini gereksiz kılmaz.
Ret ve eksik ödemede tahkim veya dava yolu değerlendirilebilir
Sigortacıdan ret gerekçesi, dayanak poliçe hükmü ve hesap dökümü yazılı alınmalıdır. Teminat dışılık savunmasının ispatı bakımından TTK m.1409/2 de gözetilir. Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuruda, ilgili şirketin tahkim sistemine üyeliği ve riziko tarihi dahil başvuru şartları incelenir. Genel kural olarak sigortacıya gerekli başvurunun yapılmış ve talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlanmış olması gerekir; on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemesi de başvuru sebebidir.
Ancak motorlu araçların maddi hasarlarında 2026/02 sayılı SEDDK Kurum Sirküleri ayrıca dikkate alınmalıdır. Süresinde eksper atandığı ve raporun sigortacıya yüklenemeyen etkenlerle tamamlanamadığı Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sistemleri üzerinden belgelenirse, Sirküler uyarınca olumsuz sonuçlanmış bir talep veya cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık bulunduğu kabul edilmez. Bu nedenle ekspertiz süreci devam ederken yalnızca gün hesabıyla tahkime gidilmemelidir.
Dava seçeneğinde ise görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk, ilişkinin tüketici işlemi veya ticari iş niteliğine göre belirlenir. Tahkim ile dava aynı uyuşmazlık için birlikte yürütülmez; uygun yol talebin kapsamına ve dosyanın durumuna göre seçilir.
Zamanaşımı ve diğer sorumlulara ilişkin haklar korunmalıdır
Kasko, konut ve işyeri gibi mal sigortalarında TTK m.1420 uyarınca genel zamanaşımı, alacağın muacceliyetinden itibaren iki yıldır; tazminat istemlerinde riziko tarihinden itibaren altı yıllık üst süre de gözetilir. Özel hükümler saklıdır. Hasar dosyasının açık olması veya sigortacıyla yazışmanın sürmesi, tek başına zamanaşımını kestiği varsayımıyla hareket edilmesine gerekçe oluşturmaz.
Sigorta teminatının yetersizliği, başka sorumlulara yönelme olanağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Yapı veya tesisat kusuru, bakım eksikliği ya da altyapı hizmetindeki aksama iddiası varsa ilgili kişi veya idarenin sorumluluğu, nedensellik bağı ve başvuru süreleri ayrıca incelenir. Sel yaşanmış olması, her olayda bütün sorumluları otomatik olarak sorumluluktan kurtaran bir mücbir sebep kabul edilmesini gerektirmez. Aynı zarar için mükerrer tahsilat yapılamayacağı ve sigortacının halefiyet hakları da gözetilmelidir.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayda poliçe ve hasar belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.