Uzman ekibimizden içgörüler, analizler ve hukuki güncellemeler.
Bu makale, Scope 1, Scope 2 ve Scope 3 emisyonlarının şirketler bakımından doğurduğu raporlama yükümlülüklerini ve hukuki riskleri özetlemektedir. Emisyonların doğru sınıflandırılması; yalnızca teknik doğruluk bakımından değil, düzenleyici uyum, sözleşmesel sorumluluk ve tedarik zinciri yönetimi açısından da kritik önem taşımaktadır.
1. Giriş: Karbon Raporlamasında Standartlaşmanın Rolü Küresel ölçekte iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik düzenleyici çerçevelerin hızla gelişmesi, şirketlerin çevresel etkilerini yönetme biçimini köklü şekilde dönüştürmüştür. Günümüzde şirketlerden beklenen yalnızca sera gazı emisyonlarını ölçmeleri değil; bu verileri uluslararası ölçekte kabul gören, karşılaştırılabilir ve doğrulanabilir metodolojilerle ortaya koymalarıdır. Özellikle Türkiye’de faaliyet gösteren ve uluslararası ticaret yapan şirketler açısından karbon raporlama yükümlülükleri her geçen gün daha belirleyici hale gelmektedir. Özellikle Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) ve sürdürülebilir finans düzenlemeleri, karbon verilerinin standart dışı yöntemlerle sunulmasını fiilen işlevsiz hale getirmiştir. Bu çerçevede karbon raporlaması, şirketler açısından yalnızca çevresel bir yükümlülük değil; ticari süreklilik, finansmana erişim ve uluslararası rekabet gücü bakımından belirleyici bir unsur haline gelmiştir. Bu dönüşüm, karbon yönetimini teknik bir faaliyet olmaktan çıkararak, doğrudan uyum (compliance), risk yönetimi ve kurumsal yönetim alanına taşımaktadır.
Sigorta hukukunda eksperlik müessesesi, hasarın tespiti ve kapsamının belirlenmesi bakımından merkezi bir rol üstlenmektedir. Uygulamada eksper raporları, çoğu zaman uyuşmazlığın çözümünde belirleyici nitelikte bir delil olarak kabul edilmekte; bu nedenle eksperin kim tarafından ve hangi usulle atandığı, doğrudan adil yargılanma ve ispat dengesi ile ilişkilendirilmektedir. Bu çerçevede, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 22. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 12 Şubat 2026 tarihli, 33166 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği, eksper atama sisteminde yapısal anlamda önemli bir dönüşüm getirmiştir.
Karbon ayak izi ve sera gazı emisyonlarının yönetimi, günümüzde şirketler açısından yalnızca operasyonel bir konu değil; doğrudan yönetim kurulu gözetimi, kurumsal yönetim ilkeleri ve yöneticilerin hukuki sorumluluğu kapsamında değerlendirilmesi gereken stratejik bir alan haline gelmiştir. Özellikle ESG (Environmental, Social, Governance) kriterlerinin yatırım kararlarında belirleyici hale gelmesiyle birlikte, karbon yönetimi şirket yönetim organlarının devredilemez sorumluluk alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.
Bu çalışma, karbon ayak izinin şirketler açısından çevresel bir göstergenin ötesine geçerek hukuki, finansal ve stratejik sonuçlar doğuran bir unsur haline gelişini incelemektedir. Paris Anlaşması, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Avrupa Birliği düzenlemeleri (CBAM, CSRD, EU ETS) çerçevesinde karbon yönetiminin bir uyum yükümlülüğüne dönüşmesi analiz edilmekte; Türk hukuku bakımından mevcut düzenlemeler ve gelişen mevzuat eğilimleri değerlendirilmektedir. Çalışma, karbon ayak izinin şirketler açısından denetlenebilir ve sorumluluk doğuran bir veri olarak kurumsal yönetim, sözleşmesel ilişkiler ve ticari faaliyetler üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun Ek 1. maddesi, "Bu Kanunun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir" hükmü düzenlenmiştir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi ve 18. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre, ortak gider (aidat, yakıt, bakım-onarım giderleri vb.) alacaklarının tahsiline yönelik başlatılan icra takip dosyalarına yapılan itirazların iptaline ilişkin ikame edilen itirazın iptali davalarında görevli mahkemenin tespiti kritik önem taşımaktadır. Yargı içtihatları ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesi birlikte değerlendirildiğinde uyuşmazlığın miktarına bakılmaksızın iş bu uyuşmazlıklarda Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu görülmektedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Md. 1 uyarınca görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında mahkemelerce re ’sen gözetilmelidir.
